به گزارش روابط عمومی سازمان جهادکشاورزی خراسان جنوبی، مهندس اسفندیاری در نشست کارگروه استانی مدیریت مشارکتی آب، با اشاره به سیاست‌های کلان دولت و احکام برنامه هفتم پیشرفت کشور در زمینه کاهش تصدی‌گری‌های دولتی، اظهار کرد: مدیریت منابع و مصارف آب کشاورزی باید با مشارکت و نقش‌آفرینی مستقیم بهره‌برداران انجام شود؛ چراکه کشاورزان بیش از هر فرد و مجموعه دیگری با شرایط منابع آبی، الگوی مصرف و مسائل مربوط به بهره‌برداری از چاه‌ها آشنا هستند.

وی افزود: سپردن مدیریت آب به بهره‌برداران و تشکل‌های بومی می‌تواند ضمن ایجاد مسئولیت‌پذیری بیشتر در میان مصرف‌کنندگان، زمینه‌ساز حفاظت مؤثرتر از منابع آب زیرزمینی و شکل‌گیری تفاهم و اعتماد متقابل میان دولت و جامعه کشاورزی باشد.

رئیس سازمان جهادکشاورزی خراسان جنوبی با اشاره به سابقه اجرای طرح‌های مدیریت مشارکتی آب در استان گفت: از سال‌های ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ تلاش‌هایی برای استقرار مدیریت مشارکتی آب و واگذاری برخی امور مرتبط با توزیع آب و پایش بهره‌برداری به تشکل‌های آب‌بران انجام شد، اما به دلیل فراهم نبودن زیرساخت‌های لازم و ضعف برخی تشکل‌های تخصصی، در آن مقطع تعاونی‌های تولید به عنوان محور پیگیری امور در نظر گرفته شدند که این تجربه به نتیجه مطلوب نرسید.

فرصت دوباره برای واگذاری مدیریت آب به بهره‌برداران

اسفندیاری ادامه داد: امروز با توجه به تأکیدات برنامه هفتم توسعه بر کاهش تصدی‌گری دولت و افزایش نقش مردم در مدیریت منابع، فرصت مناسبی فراهم شده است تا مدیریت سرمایه آب به صاحبان واقعی آن، یعنی بهره‌برداران و کشاورزان، نزدیک‌تر شود.

وی تصریح کرد: زمانی که کشاورزان و تشکل‌های بومی در مدیریت منابع آب نقش مستقیم داشته باشند، با توجه به پروانه‌های بهره‌برداری چاه‌ها، میزان مصرف و الگوی کشت، می‌توانند نقش مؤثری در حفاظت از منابع آبی ایفا کنند و فرهنگ صرفه‌جویی و مصرف بهینه آب نیز با مشارکت خود بهره‌برداران شکل خواهد گرفت.

ضرورت تأمین ضمانت‌های اجرایی و قضایی

رئیس سازمان جهادکشاورزی خراسان جنوبی یکی از الزامات موفقیت مدیریت مشارکتی آب را وجود ضمانت‌های اجرایی مشخص دانست و گفت: در دستورالعمل پیاده‌سازی مدیریت مشارکتی آب، در برخی موارد مسئولیت برخورد با تخلفات منابع آبی به تشکل‌ها واگذار شده است، در حالی که تشکل‌های آب‌بران، صنف‌ها و تعاونی‌ها از وجاهت و قدرت حاکمیتی لازم برای انجام برخی اقدامات حساس و تنش‌زا برخوردار نیستند.

وی پیشنهاد کرد: پایش، شناسایی و گزارش دقیق تخلفات منابع آبی توسط تشکل‌ها و اصناف انجام شود، اما اقدامات قانونی از جمله انسداد و اعمال قانون با تشکیل کارگروهی مشترک و با حضور نماینده دادستان، نیروی انتظامی و شرکت آب منطقه‌ای انجام گیرد.

اسفندیاری خاطرنشان کرد: این شیوه می‌تواند ضمن استفاده از ظرفیت و شناخت محلی تشکل‌ها، پشتوانه حاکمیتی لازم را برای اجرای قانون فراهم کرده و از ایجاد تنش میان بهره‌برداران و تشکل‌های مردمی جلوگیری کند.

استفاده از ظرفیت‌های مختلف متناسب با شرایط شهرستان‌ها

رئیس سازمان جهادکشاورزی خراسان جنوبی با تأکید بر ضرورت توجه به شرایط متفاوت شهرستان‌های استان اظهار کرد: برای مدیریت مشارکتی آب نباید یک نسخه واحد برای همه مناطق در نظر گرفته شود، چراکه ظرفیت‌ها، ساختارهای اجتماعی و توان تشکل‌های موجود در شهرستان‌ها با یکدیگر متفاوت است.

وی افزود: در برخی مناطق، تعاونی‌های تولید از توان و سابقه بیشتری برخوردارند و در برخی دیگر، اتاق اصناف کشاورزی یا سازمان نظام مهندسی کشاورزی می‌تواند ظرفیت مناسب‌تری برای اجرای وظایف محوله داشته باشد.

اسفندیاری ادامه داد: لازم است کارگروه‌های شهرستانی اختیار داشته باشند تا بر اساس ظرفیت‌ها و شرایط هر منطقه، وظایف و مسئولیت‌ها را میان ساختارهای موجود تقسیم و تفویض کنند.

وی تأکید کرد: سازمان جهادکشاورزی خراسان جنوبی آمادگی دارد در کنار شرکت آب منطقه‌ای استان، از هر مدلی که در کارگروه‌های شهرستانی و استانی با هدف حمایت از بهره‌برداران و صیانت از منابع آب به تصویب برسد، حمایت کند.

رئیس سازمان جهادکشاورزی استان گفت: اجرای این طرح نیازمند تفاهم‌نامه‌ها و قراردادهای شفاف، تعیین دقیق مسئولیت‌ها، تأمین اعتبارات مورد نیاز و مشخص بودن حدود اختیارات هر یک از دستگاه‌ها و تشکل‌های مشارکت‌کننده است.

همدلی دستگاه‌ها؛ شرط موفقیت مدیریت مشارکتی آب

اسفندیاری در پایان با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های متولی آب و کشاورزی اظهار کرد: موفقیت مدیریت مشارکتی آب در گرو تعامل، همدلی و همکاری همه دستگاه‌های مسئول و بهره‌برداران است.

وی خاطرنشان کرد: اگر هماهنگی میان دستگاه‌های متولی و جامعه بهره‌برداران به شکل مطلوب برقرار شود، مدیریت مشارکتی می‌تواند به یکی از بسترهای مؤثر برای توازن‌بخشی به دشت‌ها، کاهش مصرف آب و حفاظت از منابع آب زیرزمینی تبدیل شود.

رئیس سازمان جهادکشاورزی خراسان جنوبی افزود: مدیریت صحیح و صرفه‌جویی در مصرف آب در یک منطقه می‌تواند زمینه را برای رونق و گره‌گشایی از پروژه‌های اولویت‌دار دیگر در همان حوزه فراهم کند؛ بنابراین مشارکت واقعی بهره‌برداران در مدیریت منابع آب، علاوه بر حفاظت از منابع موجود، می‌تواند به پایداری فعالیت‌های کشاورزی و توسعه اقتصادی مناطق نیز کمک کند.